Ticari Alacak Davası Nasıl Açılır?

Giriş

Ticari ilişkilerde mal veya hizmet sunulmasına rağmen bedelin zamanında ödenmemesi, şirketlerin nakit akışını ve faaliyetlerini doğrudan etkileyen önemli sorunlardan biridir.

Fatura, sözleşme, sipariş formu veya ticari yazışmalarla belgelenen bir alacağın vadesinde ödenmemesi hâlinde, alacaklı taraf icra takibi başlatabilir veya uyuşmazlığın niteliğine göre ticari alacak davası açabilir.

Ancak ticari alacağın tahsili yalnızca mahkemeye bir dilekçe sunulmasından ibaret değildir. Alacağın hukuki dayanağının doğru belirlenmesi, delillerin korunması, dava şartı arabuluculuk sürecinin tamamlanması ve görevli mahkemenin doğru tespit edilmesi gerekir.

Bu yazıda ticari alacak davasının ne olduğu, hangi şartlarda açılabileceği, zorunlu arabuluculuk süreci ve uygulamada dikkat edilmesi gereken temel hususlar ele alınmaktadır.

Ticari Alacak Davası Nedir?

Ticari alacak davası; ticari bir iş veya ticari işletmeyle bağlantılı hukuki ilişkiden doğan ve ödenmeyen para alacağının tahsili amacıyla açılan davadır.

Ticari alacaklar uygulamada çoğunlukla şu ilişkilerden kaynaklanır:

Uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olup olmadığı, tarafların tacir sıfatı ve uyuşmazlığın ticari işletmeleriyle bağlantısı dikkate alınarak değerlendirilir.

Ticari Alacak Davası Açılmadan Önce Neler Yapılmalıdır?

Dava açılmadan önce alacağın hukuki ve ticari dayanaklarının ayrıntılı şekilde incelenmesi gerekir.

Öncelikle şu hususlar kontrol edilmelidir:

Dava stratejisi, bu inceleme sonucunda belirlenmelidir.

Ticari Alacak Davalarında Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde, kanunda öngörülen şartların bulunması hâlinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Arabuluculuk başvurusu yapılmadan doğrudan dava açılması, dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden sonuçlanmasına yol açabilir.

Arabuluculuk sürecinde taraflar;

konularında anlaşabilir.

Anlaşma sağlanamaması hâlinde son tutanak düzenlenir ve dava sürecine geçilebilir.

Ticari Alacak Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olması hâlinde, kural olarak görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.

Ancak görevli mahkeme belirlenirken;

birlikte değerlendirilmelidir.

Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir.

Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

Yetkili mahkeme, her uyuşmazlıkta aynı değildir.

Genel olarak;

dikkate alınır.

Tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında, kanundaki şartlara uygun şekilde yetki sözleşmesi yapılması da mümkündür.

Ticari Alacak Nasıl İspatlanır?

Ticari alacak davalarında ispat süreci, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Uyuşmazlığın niteliğine göre şu deliller kullanılabilir:

Ticari defterlerin delil niteliği, defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı ve karşı taraf kayıtlarıyla uyumu dikkate alınarak değerlendirilir.

Fatura Tek Başına Alacağın Varlığını İspatlar mı?

Fatura, ticari ilişkinin ve talep edilen bedelin ispatında önemli bir belge olabilir. Ancak her durumda tek başına yeterli kabul edileceği söylenemez.

Faturanın;

birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle faturanın yanı sıra sözleşme, teslim belgesi, sipariş kaydı ve ödeme yazışmalarının da korunması önemlidir.

Ticari Alacak İçin İcra Takibi mi, Dava mı Açılmalıdır?

Alacaklı, somut olayın özelliklerine göre doğrudan dava açmayı veya icra takibi başlatmayı değerlendirebilir.

İcra Takibi

Borçlu takibe itiraz etmezse tahsil süreci daha hızlı ilerleyebilir. Borçlunun itiraz etmesi hâlinde ise itirazın kaldırılması veya iptali için yeni bir hukuki süreç gerekebilir.

Alacak Davası

Alacağın varlığı, miktarı veya dayanağı konusunda ciddi bir uyuşmazlık bulunuyorsa alacak davası açılması değerlendirilebilir.

Hangi yolun daha uygun olduğu; delillerin niteliği, borçlunun mali durumu, alacağın miktarı ve zamanaşımı süreleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

Faiz Talep Edilebilir mi?

Ticari alacaklarda alacağın niteliğine göre temerrüt faizi veya taraflarca kararlaştırılmış sözleşme faizi talep edilebilir.

Faiz talebinde;

dikkate alınmalıdır.

Faizin başlangıç tarihi ve oranının doğru belirlenmesi, dava sonucunda hükmedilecek miktarı önemli ölçüde etkileyebilir.

İhtiyati Haciz Talep Edilebilir mi?

Para alacağının tahsilinin tehlikeye girmesi hâlinde, kanundaki şartların bulunması koşuluyla ihtiyati haciz talep edilmesi değerlendirilebilir.

İhtiyati haciz, kesin tahsil sağlayan bir yöntem değildir. Alacaklının muhtemel tahsil hakkını güvence altına almaya yönelik geçici bir hukuki korumadır.

Mahkeme, talebin niteliğine göre alacağın varlığına ilişkin yaklaşık ispat ve teminat şartlarını değerlendirebilir.

Ticari Alacak Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın süresi;

göre değişebilir.

Bu nedenle her ticari alacak davası için kesin bir süre öngörmek mümkün değildir.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

Ticari alacakların tahsili sürecinde sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

Bu eksiklikler davanın uzamasına veya alacağın tahsil kabiliyetinin azalmasına neden olabilir.

Sonuç

Ticari alacak davası, şirketlerin ödenmeyen mal veya hizmet bedellerini hukuki yollarla tahsil edebilmesi açısından önemli bir mekanizmadır.

Ancak başarılı bir tahsil süreci için alacağın hukuki dayanağının doğru belirlenmesi, belgelerin eksiksiz hazırlanması, zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması ve görevli mahkemenin doğru tespit edilmesi gerekir.

Ticari ilişkilerde sözleşme ve teslim süreçlerinin baştan itibaren yazılı şekilde yürütülmesi, uyuşmazlık ortaya çıktığında ispat ve tahsil imkânını önemli ölçüde güçlendirebilir.

Sık Sorulan Sorular

Ticari alacak davasından önce arabulucuya başvurmak zorunlu mudur?

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde, kanundaki şartların bulunması hâlinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Ticari alacak davasında hangi mahkeme görevlidir?

Uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olması hâlinde kural olarak asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Somut olayda özel görev kuralları ayrıca incelenmelidir.

Fatura tek başına yeterli delil midir?

Fatura önemli bir delildir; ancak mal veya hizmetin sunulduğunu gösteren sözleşme, teslim belgesi, sipariş kaydı ve ticari yazışmalarla desteklenmesi gerekebilir.

Borçlu ödeme yapmazsa doğrudan icra takibi başlatılabilir mi?

Alacağın niteliğine göre icra takibi başlatılması mümkündür. Borçlunun itiraz etmesi hâlinde uyuşmazlığın çözümü için dava veya diğer hukuki yollar gündeme gelebilir.

Ticari alacak için faiz talep edilebilir mi?

Alacağın niteliğine, temerrüt tarihine ve sözleşme hükümlerine göre faiz talep edilmesi mümkündür. Uygulanacak faiz türü ve oranı somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.